Over miljoenen mensen en één droom – Red Star Line Museum

Verhalen van landverhuizers in het Red Star Line Museum in Antwerpen

4000 mensen, oftewel 200 touringcars vol. Dat is het aantal migranten dat rond 1913 wekelijks door de straten van Antwerpen trok. Een massa van gelukzoekers overstroomde letterlijk de stad. De haven was het Europese eindstation voor de grote oversteek naar het beloofde land. Uit Oost-Europa, Rusland en Duitsland vertrokken zij, vooral arme boerenfamilies, met slechts een paar koffers pet trein. Hun dromen, familie of kennissen achterna. Aangekomen op Antwerpen Centraal namen zij tijdelijk intrek in de pensions tot dat de dag daar was: de oversteek. Voor de 3e klasse passagiers vonden de laatste uren plaats in het controlestation van de Red Star Line, op een kilometer buiten het centrum. Nu is hier het gelijknamige museum gevestigd en een van de populaire attracties op ’t Eilandje geworden is.

Red Star Line Museum vertelt verhalen

Verhalen. Het museum in één woord omschreven. Op de historische plek wordt je vanaf de eerste drempel meegezogen op de reis die de landverhuizers maakten. Waarom ging men op reis, hoe kwamen families tot zo’n beslissing, hoe kocht je een ticket? Vragen waarop je achtereenvolgens antwoord krijgt vooral uit een persoonlijk perspectief zoals de zes jaar oude Irene Bobelijn die in 1928 de oversteek maakte. Of Familie Hutlet die al in 1892 platzak maar met wafelijzer aan boord gingen met vader, moeder en zeven kinderen. De ene migrant was Joods en vluchtte voor de komst van het nazi-regime. De ander had als derde broer in het gezin geen recht op land om een eigen boerderij te beginnen. Of de Russische Basia Cohen die haar vader achter na reisde.

Red Line Star Museum AntwerpenFoto 5

Red Line Star Museum AntwerpenFoto 3 Red Line Star Museum AntwerpenFoto 1

Controlestation Antwerpen

Na een dagenlange treinreis door Europa en een kort verblijf in een van de pensions in Antwerpen was het eindelijk zo ver. Ontsmetting van de bagage, één uur lang douchen met azijn en benzeem, een dokterscheck van nog geen 20 seconde, vragenlijsten invullen en úren lang wachten volgde in de loodsen. Alles om de controles in Amerika voor te zijn en ziekte-epidemieën aan boord te beperken. Je kunt in het museum de geur van azijn en benzeem zelfs ruiken! Het vertrek vanaf de Rijnkaai volgde, waarbij Antwerpen veranderde tot een stip aan de horizon. Beklim in het museum de uitkijktoren en waan je in de gedachten van Irene Bobelijn, Familie Hutlet of Basia Cohen terwijl je de Schelde afdrijft.

Red Line Star Museum AntwerpenFoto 4

Albert Einstein: een genie op de vlucht

Onder de 2 miljoen passagiers die vanaf Antwerpen de oversteek maakte, behoorde ook Albert Einstein. Op de vlucht voor het Duitse nationalisme en antisemitisme maakte de genie in 1930 de eerste oversteek met ‘de Belgenland’. In de Verenigde Staten ging hij lessen geven en verbond zich aan de universiteit van Princeton. Einstein keerde nog één keer terug naar België voordat hij zich definitief in Amerika vestigde. In het museum kun je het verhaal van Einstein en zijn familie beluisteren en handgeschreven kaarten en zijn ontslagbrief aan de Pruisische academie op Red Star Line briefpapier bewonderen.

Red Line Star Museum AntwerpenFoto 2

De toeristen en de bemanning

Het leven aan boord van het stoomschip was voor de landverhuizer, reizend in 2e of 3e klasse, totaal geen pretje: “We spent the night on sheetless bunks and most of the days standing in line for food”. Op de hoogste dekken vertoefde ook de eerste toeristen, reizend in de 1e klasse. Zonnebadend op de hoogste dekken gingen zij een vakantie als ware kosmopolieten, in het toen al hippe Amerika, tegemoet. Ook het persoonlijke verhaal van de bemanning die tienduizenden passagiers naar het beloofde land brachten, is belicht in het museum.

Het beloofde land

Na tien dagen op zee volgde een aankomst in New York met een uitgebreide check op Ellis Island. De spanning was om te snijden. Werd je definitief toegelaten of behoorde je tot de 2% die werd teruggestuurd? Voor slechts enkele was the Big Apple direct de eindbestemming. De meeste emigranten reisden nog enkele dagen door per trein. In de binnenlandse staten gingen ze op een stuk land een nieuw leven als boer tegemoet. Landverhuizers sloten tijdens de reis een bijzondere vriendschap met elkaar of zochten familie en kennissen op. Ze bleven altijd een hechte community vormen.

Een verhaal van vandaag

Ook nu zijn tienduizenden op de vlucht en op zoek naar geluk. Het museum vertelt daarom het verhaal van een universeel thema. Het Red Star Line Museum is een van de weinige emigratiemuseum in Europa en geniet ook veel interesse van Amerikanen. Zij reizen af naar Europa om bekender te worden met de ‘roots’ van hun voorouders. Het laatste gedeelte van het museum geeft je ook de gelegenheid om je persoonlijke verhaal te delen. Met wisselende tentoonstellingen in De Loods wordt tevens aandacht gegeven aan andere migratie verhalen.

Red Line Star Museum AntwerpenFoto 6

Praktische informatie

  • Het museum is van dinsdag t/m zondag geopend van 10.00 – 17.00 uur.
  • De Loods met wisselende exposities en de MuseumBAR is vrij toegankelijk.
  • Entree bedraagt €8,- voor volwassenen van 26 – 65 jaar.
  • Met de Antwerp City Card kun je het museum bezoeken.
  • Op de laatste woensdag van de maand gratis te bezoeken.
  • Adres: Montevideostraat 3, Antwerpen.

Dit artikel schreef ik als onderdeel van de opleiding Reisjournalistiek van Fontys Hogeschool. Met dank aan Visit Antwerp en het Red Star Line Museum.

Sanne Bakker

Sanne Bakker is eigenaar van ensanne reist. Sanne houdt van stedentrips maken en daarbij een hoop dingen bezoeken. Ze is geïnteresseerd in kunst, musea en WW2. Ook is ze in voor echte Try before you die avonturen. Daarbij heeft ze haar diploma in de Reisjournalistiek gehaald.

10 reacties op “Over miljoenen mensen en één droom – Red Star Line Museum”
  1. Yvonne schreef:

    Wat een gaaf museum zeg, zeker 1 om te onthouden… fantastisch, al die oude foto’s en documenten!

  2. Wat een leuk thematisch museum! Ik had er nog nooit van gehoord, maar deze ga ik zeker onthouden voor een bezoek aan Antwerpen.

  3. ivonne schreef:

    Wow, dat er zoveel mensen via Antwerpen Europa binnen kwamen op zoek naar een beter leven wist ik dus helemaal niet. Het museum ziet er interessant uit!

  4. antonette schreef:

    Leuk zeg! Ben al een tijdje niet meer in Antwerpen geweest, maar ga dit museum zeker onthouden mocht ik die kant weer eens op gaan!

  5. Lotte schreef:

    Ik had nog nooit van het Red Star Line museum gehoord, maar wat een bijzonder museum vol verhalen…

  6. Dit museum kende ik nog niet. Lijkt me wel erg bijzonder om het te bezoeken. Zeker omdat de link wordt gelegd met het verhaal van vandaag.

  7. Wat gaaf om te lezen! Zeker omdat ik vorig jaar juist de andere kant bezocht: Ellis Island. Leuke connectie!

  8. Eva - eighty7 schreef:

    Kende dit museum ook nog niet! Wel een ontzettend interessant onderwerp. Leuk voor een volgend bezoek aan Antwerpen!

  9. Denise schreef:

    Ik had er ook nog nooit van gehoord. Iets om te onthouden.

  10. karlien schreef:

    Hier ga ik heen als ik in Antwerpen ben. Erg interessant.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

© copyright ensannereist 2017